Nowe porozumienie koalicyjne w Holandii. Co naprawdę się zmieni dla mieszkańców?

Nowe porozumienie koalicyjne zakłada daleko idące zmiany w wielu kluczowych obszarach funkcjonowania państwa. Koalicja zapowiada jednocześnie duże inwestycje, szczególnie w obronność i infrastrukturę, oraz poważne oszczędności w obszarze opieki społecznej i świadczeń. Warto jednak podkreślić, że rząd nie dysponuje obecnie większością w parlamencie, dlatego realizacja planów będzie zależna od poparcia partii opozycyjnych zarówno w Tweede Kamer, jak i w Eerste Kamer. Oznacza to, że część zapowiedzi może zostać zmieniona lub w ogóle nie wejść w życie.

Jednym z najważniejszych tematów porozumienia jest polityka azylowa i migracyjna. Koalicja zapowiada zaostrzenie kontroli oraz ograniczenie napływu migrantów azylowych. Holandia ma szukać wspólnych rozwiązań z innymi krajami Unii Europejskiej. W przypadku nagłego wzrostu liczby wniosków azylowych i przeciążenia systemu przyjmowania uchodźców możliwe będzie czasowe wstrzymanie przyjmowania nowych osób. Jednocześnie rząd deklaruje inwestycje w poprawę jakości ośrodków recepcyjnych oraz przyspieszenie integracji osób, które już uzyskały status pobytowy, tak aby szybciej mogły uczestniczyć w życiu społecznym i na rynku pracy. Nadal obowiązywać ma tzw. ustawa rozdzielająca osoby ubiegające się o azyl pomiędzy gminy. Wprowadzone zostaną także nadzwyczajne środki azylowe oraz system dwóch statusów pobytowych. Zapowiadane jest ostrzejsze podejście do przestępczości wśród osób ubiegających się o azyl oraz większe finansowanie całego łańcucha procedur azylowych. W obszarze migracji zarobkowej rząd chce dopuścić do przyjazdu jedynie pracowników faktycznie potrzebnych gospodarce.

Duże zmiany zapowiedziano również w obszarze ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego. Najbardziej odczuwalną decyzją dla wielu mieszkańców będzie podniesienie obowiązkowego udziału własnego w kosztach leczenia z 385 do 460 euro rocznie. Rząd argumentuje, że rozwiązanie to ma ograniczyć wzrost składek zdrowotnych, szczególnie dla młodszych osób, które rzadziej korzystają z opieki medycznej. Osoby o niższych dochodach mają otrzymać wyższy dodatek zdrowotny, natomiast osoby lepiej zarabiające oraz wymagające częstszej opieki zdrowotnej będą musiały realnie ponieść wyższe koszty. Jednocześnie zapowiedziano znaczące oszczędności w obszarze pomocy społecznej, w tym ograniczenie dostępu do pomocy domowej dla osób, które według państwa dysponują wystarczającymi środkami finansowymi.

W kontekście emerytur rząd potwierdził, że wiek emerytalny AOW będzie nadal rósł, a od 2033 roku jego wysokość ma być automatycznie powiązana z dalszym wzrostem długości życia. Według szacunków ma to przynosić państwu niemal trzy miliardy euro oszczędności rocznie. Jednocześnie skrócony zostanie okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych – z obecnych dwóch lat do jednego roku.

Porozumienie koalicyjne przewiduje również ogromne nakłady na obronność i bezpieczeństwo. Na wojsko w najbliższych latach ma zostać przeznaczone łącznie 19 miliardów euro. Liczebność sił zbrojnych ma wzrosnąć do około 122 tysięcy osób. Zwiększone zostaną także budżety służb wywiadowczych oraz kontrwywiadowczych. Rząd uzasadnia te decyzje rosnącą niestabilnością geopolityczną, zagrożeniami hybrydowymi, cyberatakami, szpiegostwem oraz eskalacją napięć między Rosją a Zachodem. Częścią finansowania bezpieczeństwa ma być tzw. „składka wolnościowa”, którą obywatele będą płacić poprzez system podatku dochodowego. Docelowo ma ona przynosić ponad trzy miliardy euro rocznie. Dodatkowo przewidziano środki na rozbudowę systemu penitencjarnego, ponieważ obecnie przepełnienie więzień prowadzi do przedterminowego zwalniania skazanych. Rząd chce zakończyć tę praktykę poprzez zaostrzenie reżimu oraz zwiększenie liczby miejsc w zakładach karnych.

W obszarze energii i klimatu priorytetem ma być rozwiązanie problemu przeciążonej sieci energetycznej. Zapowiedziano przyjęcie specjalnej ustawy kryzysowej dotyczącej tzw. netcongestie, czyli zatorów w sieci elektrycznej, które coraz częściej blokują rozwój firm i inwestycji. Sieć ma być szybciej rozbudowywana, a państwo przejmie większą kontrolę nad procesem. Rząd planuje także dalsze inwestycje w morską energetykę wiatrową, produkcję i dystrybucję zielonego wodoru, energetykę jądrową – w tym małe reaktory modułowe – oraz składowanie CO₂ na Morzu Północnym.

Ważnym elementem porozumienia są również zapowiedzi dotyczące innowacji i technologii. Nowe technologie, w tym sztuczna inteligencja, mają być wdrażane szybciej, a w północnej Holandii ma powstać tzw. fabryka AI, na którą środki zostały już wcześniej zarezerwowane przez rząd tymczasowy. Celem jest poprawa konkurencyjności gospodarki i uczynienie Holandii liderem innowacji cyfrowych w Europie.

W zakresie mieszkalnictwa rząd zapowiada utrzymanie ulgi podatkowej odsetek hipotecznych bez zmian, argumentując to koniecznością zachowania stabilności rynku nieruchomości i dostępności własnych mieszkań. Od 2029 roku państwo ma przeznaczać corocznie jeden miliard euro na budowę przystępnych cenowo mieszkań. Koalicja chce także poprawić przepływ w sektorze najmu, aby ograniczyć zjawisko tzw. „niewłaściwego zajmowania mieszkań”. W praktyce oznacza to coroczne sprawdzanie dochodów najemców i możliwość podnoszenia czynszu w zależności od ich sytuacji finansowej. Dla nowych najemców mieszkań socjalnych ma zostać wprowadzony test majątkowy.

Podsumowując, porozumienie koalicyjne zakłada jednocześnie duże inwestycje w bezpieczeństwo, energię i innowacje oraz istotne cięcia w obszarze świadczeń społecznych i opieki zdrowotnej. Rząd podkreśla, że każda wydana euro może zostać wydana tylko raz, dlatego konieczne są trudne decyzje. Należy jednak pamiętać, że bez stabilnej większości parlamentarnej wiele z tych planów może zostać zmodyfikowanych lub opóźnionych. Najbliższe miesiące pokażą, które zapowiedzi faktycznie przełożą się na konkretne zmiany odczuwalne przez mieszkańców Holandii. 

Główne punkty porozumienia.

ZDROWIE I ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE

• Wzrost obowiązkowego własnego ryzyko w kosztach leczenia z 385 do 460 euro
• Wyższy dodatek zdrowotny dla osób o niższych dochodach
• Osoby o wyższych dochodach i większych potrzebach zdrowotnych poniosą większe koszty
• Wiek emerytalny AOW nadal będzie rósł, a od 2033 roku będzie automatycznie powiązany z długością życia
• Ograniczenie pomocy domowej dla osób, które według kryteriów państwa dysponują wystarczającymi środkami finansowymi
• Skrócenie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych z dwóch lat do jednego roku

AZYL I MIGRACJA

• Ustawa rozdzielająca osoby ubiegające się o azyl pomiędzy gminy pozostaje w mocy
• Wprowadzenie nadzwyczajnych środków azylowych oraz systemu dwóch statusów pobytowych
• Zaostrzenie podejścia wobec przestępczości wśród osób ubiegających się o azyl
• Większe środki finansowe na procedury azylowe oraz system przyjmowania uchodźców
• Możliwość czasowego wstrzymania przyjmowania wniosków azylowych w przypadku przeciążenia systemu
• Szybsza integracja osób posiadających status pobytowy
• Ograniczenie migracji zarobkowej do pracowników uznanych za niezbędnych dla gospodarki

ENERGIA I KLIMAT

• Uznanie przeciążenia sieci energetycznej  za problem o najwyższym priorytecie
• Wprowadzenie specjalnej ustawy kryzysowej dotyczącej sieci energetycznej
• Przyspieszenie rozbudowy infrastruktury elektroenergetycznej
• Zwiększenie roli państwa w zarządzaniu siecią i przyłączami
• Inwestycje w morską energetykę wiatrową
• Rozwój produkcji i dystrybucji zielonego wodoru
• Rozbudowa energetyki jądrowej, w tym małych reaktorów modułowych (SMR)
• Składowanie CO₂ na Morzu Północnym

OBRONNOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO

• Przeznaczenie 19 miliardów euro na obronność w kolejnych latach
• Zwiększenie liczebności sił zbrojnych do około 122 000 osób
• Rozbudowa zdolności wywiadowczych i kontrwywiadowczych (AIVD i MIVD)
• Wprowadzenie tzw. składki wolnościowej finansowanej poprzez podatek dochodowy
• Dodatkowe środki na cyberbezpieczeństwo i ochronę infrastruktury krytycznej
• Zwiększenie liczby funkcjonariuszy, w tym dzielnicowych i specjalistów ds. cyberprzestępczości
• 100 milionów euro dodatkowo na system penitencjarny
• Zaostrzenie reżimu w więzieniach w celu ograniczenia przedterminowych zwolnień

MIESZKALNICTWO

• Utrzymanie ulgi podatkowej odsetek hipotecznych bez zmian
• Od 2029 roku corocznie 1 miliard euro na budowę przystępnych cenowo mieszkań
• Działania na rzecz poprawy rotacji w sektorze najmu
• Coroczna kontrola dochodów najemców mieszkań socjalnych
• Możliwość podnoszenia czynszu w zależności od wzrostu dochodów
• Wprowadzenie testu majątkowego dla nowych najemców mieszkań socjalnych

WAŻNA INFORMACJA

Na obecnym etapie są to zapisy wynikające z opublikowanych założeń porozumienia koalicyjnego. Pełne i szczegółowe informacje zostaną podane po zapoznaniu się z całością dokumentu oraz projektami ustaw wykonawczych. Wszystkie zmiany zostaną wtedy przedstawione w jednym, uporządkowanym zestawieniu.

Pozdrawiam i zapraszam do lektury.